Porast nivoa mora zbog klimatskih promjena mogao bi ugroziti živote desetina miliona ljudi—mnogo više nego što su naučnici i vladini planeri prvobitno procjenjivali—zbog pogrešnih pretpostavki o tome koliko su priobalne vode zapravo visoke.
Istraživači su pregledali stotine naučnih studija i procjena rizika, otkrivši da je oko 90 posto njih potcijenilo visinu mora i okeana. Osilacije u nivou vode češći su problem u Pacifiku i Jugoistočnoj Aziji, a manji u Evropi i duž obala Atlantskog okeana.
Satelitska posmatranja otkrivaju da su, zbog spuštanja kopna i porasta nivoa mora, mnogi priobalni regioni izloženi većem riziku od poplava nego što se ranije mislilo.
Meteorološka slijepa tačka
„Različiti rezultati posljedica su neusaglašenosti između načina mjerenja nadmorske visine mora i kopna. Tamo gdje se more susreće s kopnom, mnogi faktori često se ne uzimaju u obzir kada se koriste sateliti i modeli s kopna“, rekao je koautor studije Filip Majnderhud, profesor hidrogeologije na Univerzitetu i istraživačkom centru Wageningen u Holandiji.
Odstupanja u mjerenjima nazvana su „metodološka slijepa tačka“.
„Studije koje izračunavaju uticaj porasta nivoa mora često ne posmatraju stvarno izmjeren nivo mora i koriste ‘nultu tačku’ kao polaznu referencu“, rekla je glavna autorica Katarina Siger s Univerziteta u Padovi u Italiji.
„Na nekim mjestima u Indo-Pacifiku, ta razina je blizu jednog metra. Mnoge studije mjere nivo mora bez uzimanja u obzir talasa i struja, dok se stvarni nivoi mijenjaju zbog vjetra, plime i oseke, promjena temperature i efekta El Niña“, istaknuo je prof. Majnderhud.
Ako se nivo mora poveća za više od metra—kao što neke studije sugerišu da će se dogoditi do kraja vijeka—oko 37 posto kopna moglo bi biti poplavljeno, a način života 77 do 132 miliona ljudi dodatno ugrožen.
Veliki rizik za stanovnike priobalnih dijelova svijeta
„Mnogo je ljudi u svijetu kod kojih je rizik od ekstremnih poplava mnogo veći nego što se misli. U Jugoistočnoj Aziji ima najviše ljudi čiji je način života već ugrožen porastom nivoa mora. U tom regionu neslaganja u mjerenjima su jasno vidljiva“, rekao je Anders Leverman, klimatolog u Potsdamskom institutu za istraživanje klimatskih uticaja u Njemačkoj.
Za sedamnaestogodišnju klimatsku aktivisticu Vepaiamele Trif, projekcije nisu apstraktne. U njenom domu na ostrvu u južnopacifičkom arhipelagu Vanuatu, obala je vidljivo povučena, plaže su erodirane, priobalno drveće iščupano, a neke kuće sada su jedva udaljene oko metar od mora tokom plime.
„Ove studije nisu samo riječi na papiru. Nisu samo brojevi. To su stvarni izvori prihoda i života. Stavite se u poziciju naših priobalnih zajednica—njihovi životi biće potpuno preokrenuti zbog porasta nivoa mora i klimatskih promjena“, rekla je.
Obraćanje pažnje na početnu tačku – nova studija otkriva istinu
„Izvještaji koji mogu biti tačni za okean u cjelini ili kopno nisu u potpunosti tačni na kritičnoj tački gdje se voda i kopno sijeku. To posebno važi za Pacifik“, naveo je prof. Majnderhud.
Da biste razumjeli koliko je kopno više od vode, potrebno je poznavati nadmorsku visinu kopna i nivo vode. Istraživanja pokazuju da je velika većina studija pretpostavila da je nulti nivo u datasetu kopna zapravo nivo vode—ali to nije tačno“, rekao je stručnjak za porast nivoa mora Ben Štraus, izvršni direktor Climate Central. Njegova studija iz 2019. bila je jedna od rijetkih koja je tačna i prihvaćena.
„To je samo osnovna vrijednost od koje polazite, a ljudi griješe“, rekao je Štraus, koji nije bio dio nove studije.
„Većina lokalnih planera poznaje svoje priobalne probleme i pravi planove u skladu s tim“, rekao je Robert Kopp, stručnjak za nivo mora sa Univerziteta Rutgers.
Novi izvještaj UNESCO-a upozorava na velike praznine u razumijevanju koliko ugljika okean apsorbuje. U izvještaju se navodi da se modeli razlikuju 10 do 20 posto u procjeni veličine ugljika, što postavlja pitanja o tačnosti globalnih klimatskih projekcija koje se na njih oslanjaju.
Studije pokazuju da vlade možda planiraju priobalne i klimatske rizike s nepotpunom slikom o tome kako se okean mijenja.
„Kada se okean približi, oduzima nam više zemlje nego što smo imali. Porast nivoa mora ne mijenja samo obalu—mijenja i naše živote. Ne govorimo o budućnosti—govorimo o sadašnjosti“, rekao je klimatski aktivista Tompson Natuovi.
Izvor: RTS
