U izvještaju Svjetske banke
„Jugoistočna Evropa: Redovni ekonomski izvještaj“, koji obuhvata BiH, Crnu
Goru, Srbiju, Makedoniju, Albaniju i Kosovo, navodi se da visoki nivoi
problematičnih kredita znače da je pogoršan kvalitet zajmova i da banke imaju
hronične probleme u vezi sa otpisivanjem problematičnih kredita.
– Porast problematičnih kredita ograničio je apetit, kao i sposobnost banaka da
nastave sa kreditiranjem – ističe se u izvještaju i dodaje da sliku dodatno
komplikuju krhki makroekonomski uslovi i relativno skromni programi zaštite
finansijskog sektora.
Naglašava se da cijeloj regiji još uvijek prijete događaji vezani za evrozonu.
– Povlačenje depozita i zamrzavanje finansiranja od strane matičnih banaka
moglo bi da prouzrokuje probleme za banke u stranom vlasništvu – navodi se u
izvještaju.
Dodaje se da, i pored toga što su sve zemlje zapadnog Balkana posljednjih
godina započele značajne reforme finansijskog sektora, ostaje još mnogo posla.
Kako bi se pokrenuo rast kredita, Svjetska banka navodi da će se morati
smanjiti problematični krediti pomoću mjera kao što je uklanjanje zakonskih,
regulatornih i poreskih smetnji za restrukturisanje duga.
Finansijskim sistemima regije u velikoj mjeri dominiraju banke uglavnom iz
Austrije, Francuske, Italije, Grčke i Slovenije.
Predsjednik Sekcije za bankarski sektor u Udruženju ekonomista RS „SWOT“ Marko
Đogo kaže da je erozija kapitala dijelom posljedica problematičnih kredita koji
vode obaranju profitnih stopa, zbog čega strane banke povlače kapital koji su plasirali
u ove zemlje.
– To su povezana pitanja i Udruženje je još 2010. godine upozoravalo na to da
će uz ovakav porast problematičnih kredita profitabilnost banaka doći u pitanje
prije ili kasnije. To se može odlagati nekoliko godina, ali problem neće biti
riješen – naglasio je Đogo.
On je istakao da je poslovna klima koja je posebno loša u BiH uticala na to da
strane banke više nisu toliko zainteresovane za ovo tržište.
– Dobra stvar je jedino što je domaća štednja u posljednjih nekoliko godina
rasla, pa je nadoknadila kapital koji su povukle strane banke – rekao je Đogo i
dodao da u idućoj godini ne očekuje značajniji rast problematičnih kredita,
osim u slučaju da se kriza u evrozoni otme kontroli.
Nekvalitetni krediti u ukupnim kreditima u BiH na kraju trećeg kvartala ove
godine iznosili su 12,7 odsto, dok su na kraju prošle godini bili 11,8 odsto.
Uticaj evrozone
U izvještaju se navodi da su zemlje zapadnog Balkana veoma integrisane sa
zapadnom Evropom putem trgovine, rada i finansija, pri čemu su finansije
najbrži prenosilac problema iz evrozone.
– Od ukupnog izvoza zemalja iz regiona na evrozonu otpada oko polovine, a
doznake iz evrozone doprinose sa prosječno deset odsto BDP-a. Međutim, šest
zemalja jugoistočne Evrope imaju zakasnjelu reakciju trgovine i doznaka na
nepovoljna kretanja u evrozoni – ističe se u izvještaju.
(Glas Srpske/Frontal)
