Dejtonskim sporazumom 1995. godine završen je rat u Bosni i Hercegovini. Veliki delovi predratnog Sarajeva, ali i delovi grada koji su tokom rata bili pod kontrolom Srba, nakon Dejtona ušli su u sastav Federacije BiH. Od januara do marta 1996. kolone Srba napuštale su Sarajevo. To je bio drugi veliki talas Srba koji su napustili Sarajevo, posle egzodusa iz 1992. godine, kada je rat počeo.
Prema rezultatima popisa iz 1991. godine, u Sarajevu je živelo 157 hiljada Srba i 56 hiljada onih koji su se izjašnjavali kao Jugosloveni. Prema podacima popisa iz 2013. godine u Kantonu Sarajevo živelo je oko 13 hiljada Srba. Veruje se da je danas taj broj manji.
Srbi su otišli na razne strane, u Beograd, inostranstvo, u razne delove Republike Srpske. Neki su ostali blizu, danas žive u Istočnom Sarajevu, teritorijalnom najvećem gradu u Republici Srpskoj i Bosni i Hercegovini. Gradu pripadaju i opštine koje su izgrađene tek posle 1996. godine. Neki svakog danas prelaze iz Istočnog Sarajeva u Sarajevo, drugi odlaze retko. Ima i onih koji se nikada nisu vraćali u Sarajevo nakon 1996. godine.
U Sarajevu i danas postoje kulturno istorijski spomenici, crkve, hoteli, groblja koji svedoče o važnoj ulozi koji su Srbi imali u životu starog i modernog Sarajeva – od Stare i Saborne crkve, preko Despića kuće i Hotela “Evropa”, do stopa Gavrila Principa i Kapele vidovdanskih heroja.
Ovo izdanje emisije Oko magazin govori o dugom prisustvu Srba u Sarajevu, o životu u Varoši, o Staki Skenderovoj i Mis Irbijevoj, o ljubavi jedne Savke i jednog Jovana, o hotelima Jeftanovića, idealima Mlade Bosne, nekadašnjim nazivima ulica i mostova pored Miljacke, o tome imaju li Srbi istorijski luksuz da se odreknu Sarajeva…
U emisiji govore: pisac i dramaturg Sanja Savić Milosavljević, profesori Filozofskog fakulteta Univerziteta u Istočnom Sarajevu Draga Mastilović i Saša Knežević, sociolog Dušan Šehovac, gradonačelnik Istočnog Sarajeva Ljubiša Ćosić, starešina Stare crkve u Sarajevu protojerej-stavrofor Velimir Divljanović. O značaju Srpskog pjevačkog društva “Sloga” govori dirigent hora Stefan Mojsilović, a o pesmama koje čuvaju uspomenu na život Srba u starom Sarajevu govori član Muzičkog sastava “Katera” iz Istočnog Sarajeva Luka Novosel.
Izvor: RTS
