FRONTAL:
Gospodine Ćutahija, recite nam na početku nešto više o samoj Panevropskoj uniji
uopšte, njenoj istoriji, djelovanju i ciljevima.
ĆUTAHIJA:
Panevropska unija je najstariji pokret koji se zalaže za ujedinjenje Evrope i
osnovao ga je grof Richard von Coudenhove-Kalergi 1922. godine. On je,
analizirajući prilike nakon Prvog svjetskog rata, iskazao stav da je ujedinjena
Evropa jedini način za sprječavanje novog svjetskog rata, kao i jedini put da
Evropa ostane bitan faktor u svjetskoj politici. Zahvaljujući radu Panevropske
unije, 1947. godine nastala je Evropska parlamentarna unija koja je bila
sastavljena od članova parlamenata različitih zemalja i ona je promovisala
ideju zajedničkog evropskog tržišta i blisku međunarodnu saradnju demokratskih
evropskih zemalja i ona je u suštini bila preteča Vijeća Evrope koje je
osnovano nešto kasnije na načelima i ciljevima kakve je između dva svjetska
rata promovisala Panevropska unija.
Panevropska
unija se zalaže za Evropu kao jedinstveni prostor utemeljen na pravu naroda na
samoodređenje, pravu na slobodan razvoj i na ljudskim pravima svakog pojedinca
te kao prostor koji obuhvata države zajedničkog evropskog naslijeđa do granica
do kojih se poštuju sloboda i demokratija.
Zanimljivo je spomenuti da su neki od članova Panevropske unije
kroz historiju bili i Albert Einstein, Thomas Mann, Konrad Adenauer i
Sigmund Freud, a mnogi veliki evropski državnici, poput Winstona Churchilla, su
javno podržavali rad Panevropske unije.
U ovom momentu, Panevropska unija ima svoje podružnice u većini
evropskih zemalja i trenutno je vodi Alain Terrenoire, francuski advokat koji
je bio član francuskog i Evropskog parlamenta. U svom članstvu ima preko 80
poslanika u Evropskom parlamentu i oni su okupljeni u Panevropskoj radnoj grupi
koju vodi Lukas Mandl, austrijski poslanik u Evropskom Parlamentu.
FRONTAL: Panevropska unija Bosne i Hercegovine radi i djeluje već
dugo vremena. Ko su njeni članovi, i šta su aktivnosti i primarni ciljevi
organizacije na čijem ste čelu?
ĆUTAHIJA: Panevropska unija Bosne i Hercegovine počela je sa radom
1994. godine pod nazivom Bosanskohercegovačka paneuropska unija, a od 2006.
godine preregistrovana je na državnom nivou i od tada djeluje pod sadašnjim
imenom. Članovi upravnih tijela Panevropske unije BiH su ljudi iz cijele Bosne
i Hercegovine, iz svih naroda i svih političkih orijentacija. Međutim, ono što
nas spaja je zajednička vizija budućnosti i dosad smo sve odluke donosili
jednoglasno i mislimo da i ova država može djelovati na istom principu.
Svoj rad koncentrišemo na organizacije različitih okruglih stolova
i konferencija na kojem učestvuju predstavnici institucija Evropske unije,
posebno evropski parlamentarci, bh institucija, akademske zajednice i eksperata
iz oblasti evropskih integracija. Svoje aktivnosti smo posebno proširili ove
godine. Naime, početkom godine u Parlamentarnoj skupštini BiH održali smo
okrugli sto sa predstavnicima bh institucija, Delegacije EU i ambasada zemalja
članica EU na temu „BiH u procesu proširenja EU – Odgovor na perspektivu“. U
maju smo organizovali veliku međunarodnu konferenciju „Evropski proces
proširenja: Prekogranična saradnja kao instrument evropskih integracija“ u Orašju,
a u avgustu smo održali meni lično najdražu ovogodišnju aktivnost: konferenciju
„Uloga mladih u procesu evropskih integracija“ koja je u Vogošći okupila
stotinjak mladih iz cijele BiH. I naravno, tu je i najskorija konferencija koju
smo održali u partnerstvu za ambasadom Republike Austrije u Parlamentarnoj
skupštini BiH. Do kraja godine nam slijedi i izborna skupština Panevropske
unije BiH, a ubrzo nakon toga i okrugli sto na kojem planiramo okupiti
predstavnike vjerskih zajednica kako bismo razgovarali o njihovim očekivanjima
od procesa evropskih integracija.
Treba spomenuti i to da svoje projekte ne realizujemo sami. Naši
najčešći partneri su Fondacija Konrad Adenauer, HKD Napredak i Zajednička
komisija za evropske integracije Parlamentarne skupštine BiH, a obično nas
podrže i lokalne vlasti u mjestima gdje održavamo naše aktivnosti. Imamo i jako
korektnu saradnju sa Delegacijom EU u BiH, kao i sa određenim brojem ambasada
zemalja članica EU u BiH.
FRONTAL: Ove sedmice Panevropska unija BiH organizovala je
konferenciju pod nazivom „Evropa, Bosna i Hercegovina i austrijsko
predsjedavanje EU“ uz učešće velikog broja relevantnih ličnosti iz domaćeg, ali
i međunarodnog političkog spektra. Da li je skup ispunio vaša očekivanja?
ĆUTAHIJA: Apsolutno jeste. Konferencija „Evropa, Bosna i
Hercegovina i austrijsko predsjedavanje EU“ je originalno trebala biti okrugli
sto. Međutim, zbog ogromnog interesa javnosti, kao i entuzijazma ambasadora
Pammera, okrugli sto je u toku organizacije prerastao u veliku međunarodnu
konferenciju koja se održala u Velikoj Sali Parlamentarne skupštine BiH. Razlog
organizacije konferencije u ovom momentu je bio jednostavan: proces evropskih
integracija je stavljen u drugi plan, o njemu skoro niko više ne priča dok
traje kampanja. To je tema koja prosto ne smije biti u drugom planu i mi smo sa
svoje strane uradili ono šta možemo. S druge strane, ova i iduća godina su jako
bitne za evropski put Bosne i Hercegovine i predsjedavanje Austrije Evropskom
unijom je šansa za BiH, s obzirom da je Austrija veliki prijatelj Bosni i
Hercegovini od njene nezavisnosti. Na konferenciji je bilo preko 130 učesnika i
tu su bile predstavljene institucije BiH na svim nivoima, imali smo preko 20
ambasadora država i međunarodnih organizacija i predstavnike nevladinih
organizacija, akademske zajednice i mladih.
Nismo htjeli dopustiti da konferencija bude puki zbir govora
panelista, već smo se orijentisali na diskusiju. S obzirom da smo imali stvarno
relevantne govornike, između ostalih, tu su bili i Lars-Gunnar Wigemark, šef
Delegacije EU, Klaus Wolfer, šef Odjela za proširenje Europske unije pri
austrijskom ministarstvu vanjskih poslova, Edin Dilberović, direktor Direkcije
za evropske integracije BiH itd., i onakav sastav učesnika konferencije,
diskusije su bile više nego konstruktivne. Izneseni su i analizirani problemi
Bosne i Hercegovine u procesu integracija, a posebno je bilo zanimljivo čuti i
drugu stranu toga: iz perspektive Evropske unije i države koja njom
predsjedava.
Posebno nam je bilo drago to što je konferencija bila jedna od
udarnih vijesti tog dana, a prenijeli su je mediji i novinske agencije iz
cijele regije. To je samo znak da ovakvih aktivnosti nedostaje u javnom
prostoru i da javnost ima potrebu za još nečim osim dnevne politike. Mi ćemo se
i dalje truditi da organizujemo aktivnosti ovog tipa i da uključujemo još više
aktera procesa.
FRONTAL: Koji su po vama najveći izazovi koji su pred Bosnom i
Hercegovinom na njenom putu ka evroantlantskim integracijama?
ĆUTAHIJA: Činjenica je da je nakon britansko-njemačke inicijative
proces evropskih integracija obnovljen i dinamiziran, postignut je određeni
napredak i Bosna i Hercegovina ima dobre šanse da dobije kandidatski status u
idućoj godini. Međutim, taj proces teče sporo i po svim pokazateljima zaostajemo
za regijom i to se treba promijeniti. Budućnost BiH u Evropskoj uniji je nešto
što stoji u programima svih bh političkih stranaka i u procesu evropskih
integracija one trebaju sarađivati, a ne da se u njemu takmiče. Pozicija i
opozicija trebaju zajedno raditi, po uzoru na to kako se proces odvijao i u
drugim zemljama, a najskoriji primjer za to je Hrvatska. Njihova dinamika
sprovođenja reformi se nije mijenjala ko god da je na vlasti, i pored različite
političke orijentacije, imali su zajedničku viziju i zajednički interes za
budućnost što je rezultiralo članstvom u EU.
Osim toga, političari nisu jedini nosioci procesa evropskih
integracija, u njemu treba učestvovati kompletno društvo: od akademske
zajednice, nevladinih organizacija, sindikata, do građana. Dok ne shvatimo da
proces nije samo mijenjanje legislative, već da podrazumijeva i korjenite
promjene u društvu, nećemo daleko stići.
I na kraju, jedan od glavnih problema u procesu je to što
očekujemo da stranci rješavaju naše probleme, a to se neće desiti. Prosto
moramo biti odgovorniji i sami provoditi reforme. Rekao sam i na našoj
posljednjoj konferenciji u svom obraćanju da Bosna i Hercegovina ima prijatelje
u Evropskoj uniji, ali to ne znači puno dok sami ne pokrenemo promjene.
FRONTAL: Šta će nam po vašem mišljenju donijeti Opšti izbori u
oktobru 2018. godine?
ĆUTAHIJA: Mislimo da izbori ne smiju uticati na dinamiku procesa
evropskih integracija i nadamo se da će sve vlade koje će biti u tehničkom
mandatu do formiranja novih nastaviti sa započetim procesima i da će nove vlade
nastaviti s tim poslije njih. Ovo je historijski trenutak za Bosnu i
Hercegovinu i ne smijemo propustiti šansu koja nam se pruža zbog dnevne
politike. Političke stranke koje budu parlamentarne nakon izbora trebaju izgraditi
konsenzus u pitanjima evropskih integracija i dati sve od sebe da u idućoj
dobijemo kandidatski status. Mislim da ako se to ne desi i proces bude
blokiran, bit će definitivno kažnjeni od svojih glasača.
FRONTAL: Mladi ljudi napuštaju BiH. Koliko je njihova uloga bitna
u procesu pokretanja promjena u našoj zemlji?
ĆUTAHIJA: Kako sam prije naveo, u procesu evropskih integracija ne
učestvuju samo političari već čitavo društvo. Mladi se u to trebaju direktno
uključiti jer se to njih najviše tiče. Budućnost Bosne i Hercegovine je njihova
budućnost i ne trebaju je predati u tuđe ruke. Trebaju se uključivati u
političke stranke, nevladine organizacije i generalno se više angažovati u
društvu, jer tako postaju jedna snaga koja se neće moći ignorisati. Mi smo
prošlog mjeseca organizovali konferenciju mladih u Vogošći, na kojoj su
učestvovali mladi iz cijele Bosne i Hercegovine, iz svih većih političkih
stranaka i značajnog broja nevladinih organizacija. Njih nije trebalo
nagovarati na izgradnju konsenzusa jer imaju iste probleme i potrebe i jako
dobro razumiju jedni druge i to je ono na čemu se treba graditi budućnost Bosne
i Hercegovine.
Autor: Denis Čarkadžić
Frontal
