Društvo

Spomenik srpskim vojnicima na srpskom vojničkom groblju u Ulmu

Na srpskom vojničkom groblju u Ulmu u njemačkoj pokrajini Baden-Virtemberg nalazi se spomenik posvećen palim mladim borcima u Prvom svjetskog ratu.

Spomenik je dugačak četiri i visok tri metra, simbolizuje srpskog vojnika koji leži na kamenu u uniformi sa šajkačom, a pod "usnulim" kamenim vojnikom leže kosti 142 srpska ratnika.

Posvećen je srpskim vojnicima, ratnicima Drinske, Moravske, Timočke divizije, koji su pali u njemačko zarobljništvo. Podigla su ga tri preživjela narednika, jedan podnarednik i dva vojnika.

"Ovde u tuđini, u nepoznatom svijetu, počivaju večitim snom srpski ratni zarobljenici iz rata 1914-1919. godine, koji položiše život svoj za otadžbinu posle dugog ratovanja i mnogo napora. Uspomenu ovu podigoše im drugovi, braća po krvi i veri, srpski ratni zarobljenici logora Ulm. Hej, putniče, što prolaziš pored groblja nepoznata, stani malo i upoznaj one što umreše tako proslavljeno" su stihovi koji su uklesani ćirilicom i latinicom, kao i na nemačkom jeziku.

Spomenik je rad vajara Karla Verlea i skoro dvije decenije ga redovno posjećuju sveštenstvo Srpske pravoslavne crkve, naši građani kao i predstavnici srpskog konzulata u Štutgarta.

Desanka Desa Rajhle od 1946. posjećivala spomenik

Otkrila ga je Desanka Rajhle iz Ulma 1946. godine, kad ga joj je suprug Nijemac pokazao. Redovno ga je posjećivala skoro četiri decenije, a primijetila je da mnogi Srbi nikad nisu čuli za njega. Obavijestila je i sveštenike Srpske pravoslavne crkve, koji su iz Štutgarta opsluživali i grad Ulm, koji su redovno održavali parastose dok nije osnovana ulmska parohija. Sveštenici Slobodan Miljević i Radmilo Marinko prikupljali su podatke na koji način su stradali mnogi vojnici, kao i njihova imena.

- Današnje mlade generacije ne znaju da su Dunavom, rekom koja danas povezuje mnoge evropske države, dovoženi zarobljeni ratnici iz Srbije, koji su bili zatvoreni iza bodljikave žice. Oni koji su pokušali da bježe ubijani su. Ostali su poslati na imanja velikoposednika i od preteškog rada se preselili u vječnost, stoji u dokumentima Srpske pravoslavne crkve u Štutgartu i Ulmu.

Mnogi Srbi iz Baden-Virtemberga smatraju da se stradanje srpskih ratnih zarobljenika za vrijeme Prvog svjetskog rata nikako ne smije zaboraviti.

Od kada je urađen 20-ih godina prošloga vijeka pa do 2010. na spomeniku ništa nije rađeno. Kako je bio zaprljan i veliki dio obrastao mahovinom, istaknuti društveni radnici iz Štutgarta Nada i Relja Lukić u dogovoru sa predstavnicima Crkve i Generalnog konzulata Republike Srbije u Štutgartu očistili su vojničko groblje. Pošto nisu imali dovoljno novca za renoviranje, porodica Lukić je preko svoje firme Kor dobila neophodne dozvole i renovirala spomenik.

Pri tom su uz dozvolu popravili i očistili i glavnu kapiju Gradskog groblja u Ulmu bez ikakve novčane nadoknade. Kapija nije mogla uopšte da se otvori, pa se nije ni moglo prići spomeniku. Upravnik groblja dugo se poslije toga zahvaljivao za ogromnu pomoć. Nada i Relja Lukić su tada bili presrećni i ponosni što su na takav način mogli da se oduže tim mladih vojnicima, koji su zarobljeni u ratu i dovedeni u zarobljeništvo gdje su ostavili svoje živote. Danas su Nada i Relja u penziji, ali njihovu ulogu niko drugi nije preuzeo.

Česte kiše su učinile da je spomenik ponovo zaprljan, pa je izgubio onaj sjaj koji je imao nakon čišćenja prije pet godina. Možda to ponovo nekome zasmeta i očisti ga i bar na taj način oda poštu mnogih nastradalim srpskim ratnicima u vrijeme Velikog rata. Pripadnici drugih naroda prošlih godina su organizovali tribine, izvodili pozorišne komade, štampali brošure i knjige u kojima su isticali svoje učešće u ratu i doprinos pobjedi saveznika, a srpski narod je dospio u situaciju da se Srbija krivi za izbijanje Prvog svjetskog rata, kao što se već godinama uči po školama za Zapadu. Na tom polju su zakazali svi - i država, i Crkva, i srpska dijaspora.

Briga o porodici

Do svoje devedesete godine Desanka Desa Rajhle, koja je rođena u porodici Anđelopoj, u Mostaru, posećivala je srpsko groblje. Sada, u 93. godini, to više ne može. U Njemačku je stigla 1946. kad je imala 24 godine. Otad je pomagala braći, sestrama i njihovoj djeci. Još za vrijeme Drugog svjetskog rata ustaše su joj odvele i zaklale oca i najstarijeg brata. Otad je preuzela brigu o porodici. Doskoro je redovno odlazila za Mostar, ali sada više nije u mogućnosti i okružena je svojim najmilijim koji paze na nju, kao što je ona pazila na njih.

 

Izvor: Vestionline 
Twitter
Anketa

Da li biste prije radili u javnom preduzeću za 1000 KM ili u privatnoj firmi za 1500 KM?

Rezultati ankete
Blog