Žak Delor, bivši predsjednik Evropske komisije koji je pomogao u izgradnji moderne EU, prekinuo je svoju šutnju prošlog vikenda upozorivši da nedostatak solidarnosti predstavlja "smrtnu opasnost za Evropsku uniju".
Enriko Leta, bivši italijanski premijer, rekao je da se EU suočava sa "smrtonosnim rizikom" globalne pandemije.
"Suočeni smo s krizom koja se razlikuje od prethodnih kriza", rekao je za Gardijan, dijelom, kako je rekao, zbog nepredvidivog napredovanja virusa, dijelom zbog toga što je "evropejstvo" oslabljeno drugim krizama u prošloj deceniji.
"Duh Evrope danas je slabiji nego prije 10 godina", rekao je i dodao da je najveća opasnost za EU bila "virus Tramp".
Ako su svi uzeli strategiju „Italija prvo“, „prvo Belgija“ ili „prvo Njemačka“, rekao je, „svi ćemo potonuti zajedno“.
"Ovo je definitivno trenutak kada se radi o evropskom projektu napravi ili razbij", rekla je Natali Toči, bivša savjetnica šefa spoljne politike EU.
Evropa je krenula od toga da su neke zemlje uvele zabrane izvoza vitalnog medicinskog kompleta ili postavile granične kontrole zbog kojih su drugi evropski državljani na cjedilu. Njemačka, Austrija i Luksemburg otvorile su svoje bolnice za liječenje pacijenata iz najteže pogođenih zemalja. Francuska i Njemačka donirale su Italiji više maski nego Kini. U ranoj fazi krize, Rusija i Kina poslale su medicinsku robu u Italiju, dok njeni najbliži susjedi nisu uspjeli odmah odgovoriti na pozive Rima za pomoć.
Pandemija je ponovo otvorila rane krize u evrozoni, oživljavajući stereotipe o „rasipnim“ južnim Evropljanima i „tvrdokornim“ sjevernjacima. "Svaka kriza smanjuje povjerenje između država članica i unutar cijelog sistema i to je stvarni problem", rekla je Heder Grab, bivša savjetnica povjerenice za proširenje EU.
Luk van Midelar, profesor prava EU koji je radio za predsjednika Evropskog savjeta tokom krize evrozone, vjeruje da EU može improvizovati izlaz iz postojećih podjela. "EU je interno slabo opremljena za rješavanje bilo koje krize ili nepredviđenih okolnosti, ali svaki put pod pritiskom događaja improvizuje rješenja."
Svaki put kad je EU pojačala mjere kao odgovor na krizu, bilo da se radi o centralizovanoj izbjegličkoj politici ili nadzoru nacionalnih proračuna, dolazi do otpora i ogorčenja, navodi Midelar. "Nijemci još uvijek nisu u potpunosti razriješili ulogu Evropske centralne banke kao krajnjeg zajmodavca", rekao je, dok su obavezne izbjegličke kvote produbile rascjep između zemalja zapadne i srednje Evrope. „Vrijedno je samo zapamtiti da Italija nema monopol na evroskeptične političare. U Njemačkoj i Holandiji takođe postoje evroskeptici koji čekaju da iskoriste to pitanje. "
Odgovor evropskih lidera u konačnici će oblikovati javno mišljenje. Kad su Italijani osjetili da ih je Evropa ostavila sama u ranoj fazi pandemije, povjerenje u evropski projekt se smanjio. Anketa provedena 12. i 13. marta otkrila je da 88% Italijana smatra da Evropa ne podržava Italiju, dok 67% smatra članstvo u EU-u kao nedostatak.
Ako prevlada evropska podjela, sjećanje će se zadržati u vremenu kad su Kina i Rusija žurile u pomoć Italije, smatra Toči. Italijansko povjerenje u EU „više zavisi od toga šta čini Evropa, nego što rade Kinezi i Rusija“.
Frontal/D.S.
