Najveći vrh je na nadmorskoj
visini 1297 m. Crnogorične šume i beskonačne staze u brdima pružaju ljubiteljima
prirode veliki broj mogućnosti za aktivan boravak u prirodi. Područje Spomenika
prirode bogato je čistim vodenim tokovima, kanjonima, prirodnim kamenim
mostovima, speleološkim objektima i rijetkim endemskim biljkama i životinjama.
Šire područje Tajana,
površine oko 50 km2, proglašeno je zaštićenim 2008. godine. Ljubitelji prirode
učinili su izrazit napor kako bi zaštitili ovaj tajanstveni, mali i lijepi
kutak Bosne i Hercegovine.
U uređenju prirodnog parka
posebno veliki značaj je obezbjeđen kroz projekat koji je finansiran od strane
Evropske unije u BiH.
“Kroz projekat EU,
koje je vodila Turistička organizacija Zeničko-dobojskog kantona sa partnerima
opštinom Zavidovići, šumsko privrednim društvom kantona i sa sportsko-istraživačkim
klubom Atom smo uredili pećinu čiji je naziv Pećina u srednjoj stijeni. Uređene
su pasarele i mostovi za rukohvat, čime je postla dostupna i mlađim i starijim
posjetiocima“, istakao je koordinator na projektu “Tajan” Saša Kadrić.
On je dodao da je prije uređivanja pećine sređena okolina
jezera na Mašini koje je ujedno i početna tačka do pećine. Tu su postavljene
nadstrešnice za odmor, klupe i dva mola.
Povoljan geografski položaj
i pristupačnost svih djelova Spomenika prirode pruža izvanredne mogućnosti za
rekreaciju i turizam. Tajan raspolaže svim potrebnim objektima i infrastrukturom
za zanimljiv i prijatan boravak gostiju.
Već pomenuti projekat EU
obezbjedio je i formiranje Info centra, u kojem su smještena oprema za
špiljarenje, 20 kaciga sa rasvjetom, 25 brskih bicikala, s obzirom da je teren
u ovom parku posebno atkrativan za oveu vrstu rekreacije.
“U sklopu projekta oblježeno
je i markirano planinarskih i biciklističkih staza u dužini od 200 kilometara.
"Kroz sam projekat radilo se i na edukaciji ljudstva, tu je sada 10 certifikovnaih planinarskih vodiča završilo obuku po evropskim standardim u oformljena je Služba za spašavanje Zavidovići. Realizacija projekta počela je u septembru 2010. godine, a zvanično je završen 31. maja 2013. godine. Šumsko-privredno društvo Ze-Do kantona je nastavilo da upravlja spomenikom prirode “Tajan”. Već su primjetni grupni dolasci posjetioca autobusima iz Zenice Doboja, a nadamo se uskoro i sa šireg područja”, dodao je Kadrić.
Osim toga, pomenute staze su
spojene markacijom i sa susjednim gradovima, pa je moguće bezbjedno putovati
između gradova Zavidovići, Zenica, Kakanj, Breza i Vareš.
Prva brdskobiciklistička
trka u istoriji BiH biciklizma je održana upravo u Zavidovićima i tradicija se
nastavlja svake godine sredinom mjeseca maja, kad se na prostorima Tajana
održava MTB XC trka.
Obale jezera uokvirene
gustom šumom, uređene staze za šetnju oko jezera, izgrađeni roštilji sa
nadstrešnicama i klupama, zasigurno će vaš boravak učiniti nezaboravnim. Danas,
Mašičko jezero, nakon obavljenih radova, predstavlja pravu turisitičku
atrakciju koja se može koristiti za odmor i rekreaciju, ali i obavljanje raznih
obuka, uključujući i ronilačke.
Jezero koriste o pripadnici Civilne zaštite Ze-do kantona,
jedinica za spašavanje na vodi i pod vodom za vježbanje i testiranje ronilačke
opreme.
Špilje i pećine
Kanjon je prepun pećina koje
su idealna prebivališta medvjedima tokom njihovog zimskog sna. U speleološkim
objektima na Tajanu pronađeni su brojni arheološki nalazi, sve od paleolita pa
do srednjeg vijeka. Osim toga, pronađeni su i kosti izumrlog pećinskog
medvjeda, pećinske hijene i crvenog jelena, stari oko 15.000 godina.
Veći dio Spomenika prirode
izgrađen je od masivnih krečnjaka trijaske starosti. Po strukturi su veoma ispucali
i karstificirani, pa se u njima pojavljuju pećine, jame, ponori i vrela. U
području Spomenika je otkriveno više od 100 speleoloških objekata. Najviše
speleoloških objekata po jedinici površine u BiH je na Tajanu. Najduža pećina u
Kantonu, a šesta po dužini u BiH, je sistem jame “Atom”. Najizdašnije kraško
vrelo u Ze-do kantonu je Izron Suhe.
Lukina pećina se nalazi u
podnožju vertikalne litice Srednje stijene. Ova pećina je pristupačna čak i
amaterima. Pećina Srednje stijene se nalazi u blizini Lukine pećine. Otkrivena
je u maju 2003. godine. Poznata je po ljepoti i brojnosti pećinskih ukrasa kao
i po stalagmitu koji podsjeća na majku sa djetetom. Pećine i podzemne špilje
nastanjuju razne vrste insekata, gmizavaca i pauka. Na Tajanu možete iznajmiti
opremu za obilazak ovih pećina uz pratnju iskusnih speleologa.
Bogata flora i endemska fauna
Ovdje možete pronaći
endemski Bosanski ljiljan (Lilium Bosniacum). Na ulazu u Lukinu pećinu je 30 cm široki bršljan (Hedera Helix). Na nekih
10 km od Spomenika “Tajan” raste Gregersenova mlječika (Euphorbia Gregersenii
fam, Euphorbiaceas), još jedna zaštićena biljka koja se nalazi na crvenoj
međunarodnoj listi ugroženih biljaka.
Guste šume, koje prekrivaju
cijeli Tajan, dom su medvjedima, vukovima, lisicama, jelenima, zečevima, divljim
mačkama, veprovima. Rječice i potoci su bogati ribom i rakovima.
Evropska unija je projekat uređenja podržala sa 350
000 eura, a sveukupno million maraka je utrošeno uz učešće i institucija
Zeničko-dobojskog kantona.
“Ovaj projekat je početak otvaranja turizma i na Tajanu
ali i u ovom kantonu. Turistička zajednica se obavezala da će na svim svojim
sajamskim učešćima promovisati ovo područje. Urađene su i brošure kao i web
stranica www. tajan.ba”, kaže Kadrić.
(Frontal)
