Države sukcesori bivše SFRJ su, početkom juna u Njujorku potpisale ugovor o zajedničkoj prodaji rezidencijalnog stana bivše SFRJ na adresi 730 Park Avenue za ukupno 12,1 milion dolara, koliko je iznosila najpovoljnija dobijena ponuda. U ovom procesu je Srbija, kao država koordinator za prodaju ovog objekta, imala vrlo aktivnu ulogu i od prodaje ove nekretnine pripalo je 39,5 odsto neto prihoda, odnosno 3.487.939,21 dolara. Od ukupno dobijene kupoprodajne cene (12,1 milion dolara), u skladu sa postignutim dogovorom država sukcesora, odbijeni su troškovi održavanja pomenutog objekta od 1. januara 1992. do dana prodaje (ukupno iznose 3.269.774,16 dolara) – koji su, takođe, raspodjeljeni između svih država sukcesora srazmjerno kvotama iz člana 3. Aneksa B Sporazuma o pitanjima sukcesije. Ministarstvo spoljnih poslova ranije je saopštilo da će, imajući u vidu da je ove troškove sve vrijeme plaćala Srbija, pomenuta sredstvaSrbiji biti refundirana.
Gradska kuća na Petoj Aveniji na Aper Ist Sajdu na Menhetnu sagrađena je 1905, a projektovala je kompanija koja je gradila i poznatu Grand Central stanicu. Imala je 32 sobe, osam kuptila i dva lifta, piše Dejli Mejl.
Dok je bila u vlasništvu porodice Vanderbilt u njoj se ništa nije mijenjalo, sve dok vlasnik nije postala bivša Jugoslavija koja ju je kupatila 1946. godine, odmah nakon Drugog svjetskog rata.
U penthausu površine oko 1800 kvadratnih metara, u prozore koji su bili okrenuti prema Central Parku ugrađena su stakla koja otporna na metke, a posljednji sprat osiguran je Faradejevim kavezom kako prislušni uređaji ne bi mogli da rade unutar kuće.
Tokom hladnog rata, jugoslavenski vođa Josip Broz Tito sklonio se na ovu adresu nakon neuspješnog pokušaja atentata u Volrorf Astoria hotelu 1963. godine, kad je bio u posjeti Americi, na poziv Džona Kenedija, rekao je Tristan Harper iz Daglas Elimana.
Bijeli mermer
Zgrada je izgrađena 1905. godine za njujorškog brokera Roberta Livingstona Bekmana, koji je kasnije postao guverner Roud Ajlenda, za 60.000 dolara. Stepenište i podovi obloženi su bijelim mermerom, urađeni su veliki mural ii dekorativna drvenarija koja je navodno donijeta iz Francuske i potiču iz jednog opljačkanog dvorca.
Zgrada se gradila u vrijeme američkog Zlatnog doba, kad su se stvarale mnoge bogate američke dinastije, pa su svoje domove gradili tako da liče na francuske dvorce.
Emili Thorn Vanderbilt Sloun Vajt, unuka Kornelijusa Vanderbilta koji je svoje bogatstvo izgradio na željeznici i brodovima i njen suprug Henri Vajt uselili su se u rezidenciju nakon što su ju otkupili za 450.000 dolara 1925. godine.
Emili je stan ukrasila sa još više ekstravagantnih detalja, poput zlatnih anđelčića na plafonu trpezarije i muralimima s motivima istih tih anđelčića na plafonu salona.
Nikad nije prespavao
Ali nakon njene smrti u julu 1946. godine, Republika Jugoslavija je kupila nekretninu za 300.000 dolara, zahvaljujući naglom padu cena na tržištu. Koristila ju je kao svoju ambasadu.
Tito je 1961. godine u ovom penthausu priredio prijem za čelnike Egipta, Gane, Indije i Indonezije, i u njoj su se stvarali planovi za osnivanje Pokreta nesvrstanih. U podnožju stepeništa, 1975. godine, postavljena je bomba koja oštetila prvi sprat zgrade i razbila prozore.
Dvije godine kasnije, trojica naoružanih hrvatskih nacionalista upali su u zgradu i upucali jednu osobu u stomak. Natjerati bivše države da se dogovore oko prodaje ovog penthausa nije bilo lako.
Stan u elitnoj četvrti propadao je posljednjih 25 godina, otkako ga je napustio posljednji ambasador SFRJ.
Zbog toga su ga nazivali Titovim "stanom duhova".
"Tito nikad nije ni prespavao u njemu", rekao je posljednji stanar ovog penthausa nakon prodaje, nekadašnji jugoslavenski ambasador Darko Šilović.
Izvor: b92
FOTO: dailymail.co.uk
