Ono što je postalo poznato kao Covid-19, odnosno koronavirus, započelo je krajem 2019. godine kao skup slučajeva upale pluća s nepoznatim uzrokom. Nađeno je da je uzrok upale pluća novi virus – teški akutni respiratorni sindrom coronavirus 2 ili Sars-CoV-2. Bolest koju virus uzrokuje je Covid-19.
Danas, nakon što je Svjetska zdravstvena organizacija (WHO) proglasila pandemiju, većina ljudi koji se zaraze virusom Covid-19 pati samo od blagih, prehladnih simptoma.
WHO kaže da se oko 80% ljudi s Covid-19 oporavlja bez potrebe za bilo kakvim specijalističkim tretmanom. Samo oko jedne od šest osoba ozbiljno se razboli „i razvija poteškoće u disanju“.
Kako se Covid-19 može razviti u ozbiljniju bolest s pneumonijom i šta to može uraditi za naša pluća i ostatak našeg tijela?
Kako virus utiče na ljude?
Respiratorni ljekar i predsjednik Kraljevskog australijskog ljekarskog fakulteta Džon Vilson, kazao je za Gardijan da su gotovo sve ozbiljne posljedice Covid-19 karakteristične pneumoniji.
(Džon Vilson)
Vilson kaže da se ljudi koji se zaraze virusom Covid-19 mogu svrstati u četiri široke kategorije.
Najmanje ozbiljni slučajevi su oni ljudi koji su „klinički“ i koji imaju virus, ali nemaju simptome.
Slijede oni koji dobiju infekciju u gornjim disajnim putevima, što, kaže Vilson, "znači da osoba ima temperaturu i kašalj i možda blaže simptome poput glavobolje ili konjuktivitisa".
On kaže: „Oni ljudi s manjim simptomima još uvijek mogu prenijeti virus, ali toga možda nisu svjesni.“
Najveća grupa onih koji bi bili pozitivni na Covid-19, i ljudi koji se najviše pojavljuju u bolnicama i na operacijama, oni su razvili iste simptome nalik gripu koji bi ih obično držali izvan posla.
Četvrta grupa, kaže Vilson, razviće tešku bolest koja ima pneumoniju.
Kaže: "U Vuhanu se pokazalo da je od onih koji su bili pozitivni na testiranju i koji su zatražili medicinsku pomoć, njih otprilike 6% imalo je tešku bolest."
WHO kaže da će starije osobe i ljudi sa osnovnim problemima poput visokog krvnog pritiska, srčanim i plućnim problemima ili dijabetesom vjerovatnije razviti ozbiljne bolesti.
Kako se razvija pneumonija?
Kada ljudi s Covid-19 razviju kašalj i temperaturu, Vilson kaže da je to posljedica infekcije koja dopire do respiratornog stabla – vazdušnih prolaza koji izvode vazduh između pluća i izvana.
On kaže: „Obloga respiratornog stabla postaje ozlijeđena, uzrokujući upalu. To sa svoje strane iritira živce u sluznici dišnih puteva. Samo mrlja prašine može potaknuti kašalj. Ali ako se ovo pogorša, ono prolazi samo kroz oblogu dišnog puta i prelazi se na jedinice za razmjenu gasa, koje se nalaze na kraju prolaza za vazduh. Ako se zaraze, oni reagiraju izlivanjem upalnih materija u vazdušne vrećice koje se nalaze na dnu naših pluća."
Ako se vrećice iz vazduha tada upale, Vilson kaže da to uzrokuje „izlivanje upalnog materijala (tečnosti i upalnih ćelija) u pluća, a na kraju do upale pluća.“
On kaže da pluća koja se napune upalnim materijalom nisu u stanju da dovedu dovoljno kiseonika u krvotok, smanjujući tako sposobnost tijela da preuzme kiseonik i riješi se ugljen dioksida.
"To je uobičajeni uzrok smrti sa teškom pneumonijom", kaže on.
Razlikuje li se Covid-19 pneumonija?
Vilson kaže da postoje dokazi da pneumonija uzrokovana Covid-19 može biti posebno teška, te da slučajevi koronavirusne upale pluća pogađaju kompletno pluća, umjesto samo malih dijelova.
On kaže: „Jednom kada imamo infekciju u plućima i ako uključuje vazdušne vrećice, reakcija tijela je prvo da pokuša da uništi [virus] i ograniči njegovo razmnožavanje.“
Ali Vilson kaže da ovaj "mehanizam prvog reagovanja" može biti narušen u nekim grupama, uključujući ljude sa srčanim i plućnim bolestima, dijabetesom i starije osobe.
Starost je glavni prediktor rizika od smrti od upale pluća. Pneumonija je uvijek ozbiljna za stariju osobu i u stvari je nekada bila jedan od glavnih uzroka smrti u starijih osoba.
Važno je zapamtiti da se bez obzira koliko ste zdravi i aktivni, rizik od dobijanja upale pluća povećava se s godinama. To je zato što naš imunološki sistem prirodno slabi s godinama, što otežava tijelima da se bore protiv infekcija i bolesti.
Frontal/D.S.
