Navršavaju se 34 godine od stradanja pripadnika JNA u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu, kada su 2. i 3. maja 1992. godine ubijena 42 vojnika, 71 je ranjen, a 207 zarobljeno i mučeno u logorima. Nakon više od tri decenije, podignuta je optužnica protiv deset lica za ove zločine.
Početkom maja 1992. godine, zločin nad nedužnim vojnicima, oficirima i civilima na službi u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, tokom dogovorenog mirnog povlačenja iz Sarajeva, počinili su pripadnici tzv. Armije BiH, Teritorijalne odbrane BiH i paravojnih muslimanskih formacija kojima su komandovali predratni kriminalci.
„Zelene beretke“ su 2. maja napale Dom JNA u Sarajevu i nekoliko drugih vojnih punktova u gradu i ubile 14 pripadnika JNA.
Kao odgovor na te napade, pripadnici JNA su istog dana na sarajevskom aerodromu zadržali muslimanskog vođu Aliju Izetbegovića, koji se u pratnji potpredsjednika vlade Zlatka Lagumdžije i kćerke Sabine vraćao sa mirovnih pregovora u Lisabonu.
Izetbegović je odveden u kasarnu JNA u Lukavici, nadomak Sarajeva, radi pregovora o bezbjednoj evakuaciji vojnika, oficira i civila na službi u JNA iz komande Druge vojne oblasti, kao i drugih kasarni koje su bile pod opsadom muslimanskih snaga u Sarajevu.
U pregovorima su učestvovali tadašnji komandant Druge vojne oblasti JNA, general Milutin Kukanjac, komandant mirovnih snaga UN kanadski general Luis Mekenzi, član Predsjedništva BiH Ejup Ganić, a bezbjednu evakuaciju garantovao je sam Izetbegović.
Mekenzi: Najgori dan u mom životu
Pošto je sporazum postignut, kolona sa vozilima JNA krenula je narednog dana iz komande u naselju Bistrik, a na njenom čelu nalazio se transporter u kojem su, kao zaštitnici, bili Izetbegović, generali Luis Mekenzi i Kukanjac.
Samo kilometar dalje, kada je transporter na čelu konvoja izbio iz Dobrovoljačke ulice na Skenderiju, oko 20 teritorijalaca preprečilo je vozilo, odsjekavši ostatak kolone, a iz okolnih kuća, sa samo pedesetak metara, muslimanske snage otvorile su vatru.
Pripadnici JNA, uglavnom mladi vojnici, bespomoćno su sjedili u vozilima i na kamionima, a, prema svjedočenjima preživjelih, likvidacije su bile brutalne — napadači su izvlačili nenaoružane vojnike, oficire i civilna lica koja su, uz ponižavanje, ranjavali i ubijali na ulici.
Načelnik „plavih šljemova“ general Luis Mekenzi zapisao je tada: „Bio je to definitivno najgori dan u mom životu“.
„Mogao sam da vidim kako vojnici teritorijalne odbrane proturaju cijevi kroz prozore civilnih automobila, koji su bili dio konvoja, i pucaju. Vidio sam kako se krv sliva niz vjetrobrane kola“, napisao je u svojoj knjizi „Čuvar mira – put u Sarajevo“ general Mekenzi.
Za zločine niko nije odgovarao
Prema podacima Republičkog centra za istraživanje rata, ratnih zločina i traženje nestalih lica, 2. i 3. maja u Sarajevu je poginulo najmanje 28 pripadnika JNA.
Centar javne bezbjednosti Istočno Sarajevo podnio je 2005. godine krivičnu prijavu protiv 15 osoba osumnjičenih za ovaj zločin, ali je Tužilaštvo BiH istragu pokrenulo tek u novembru 2007. godine. Međunarodni tužilac u BiH, Džud Romano, donio je u januaru 2012. godine odluku o obustavljanju istrage.
Tužilaštvo BiH je 20. novembra 2018. godine donijelo naredbu o ponovnom pokretanju istrage u predmetu „Dobrovoljačka“, a Sud BiH je u maju 2022. godine potvrdio optužnicu protiv deset osoba koje se terete za ratni zločin.
Među optuženima su Ejup Ganić, kao član Predsjedništva RBiH, Zaim Backović, kao član Operativnog štaba Teritorijalne odbrane RBiH, i Jusuf Pušina, kao pomoćnik ministra unutrašnjih poslova RBiH i načelnik štaba MUP-a RBiH.
Izvor: RTS
