Pravoslavni vjernici praznuju Badnji
dan na liturgijama u hramovima Srpske pravoslavne crkve koje najavljuju praznik
rođenja Isusa Hrista, kao i tradicionalnim porodičnim okupljanjem za posnom večernjom
trpezom.
Proslava Badnje večeri počinje službama
bdenija i tradicionalnim paljenjem badnjaka u hramovima SPC kada se najavljuje praznik
Rođenje Spasitelja, a u pravoslavne domove se unosi badnjak po kome je praznik i
dobio ime i kome je crkva dala poseban smisao.
Badnjak je po pravilu mlado cerovo ili
hrastovo drvo i predstavlja simbol drveta koje su, kako kaže predanje, pastiri donijeli
Josifu i Mariji da založe vatru i zagriju pećinu u kojoj je rođen Isus.
Prije izlaska sunca badnjak sa tri udarca
prema istoku odsiječe najstariji muški član porodice.
Prema izvornom običaju, badnjak se pali
uoči praznika i gori do Božića kada se objavljuje radost Hristovog rođenja.
Dogorijevanje badnjaka je simbol rastanka
sa starim vjerovanjima i prihvatanje nove svjetlosti koja dolazi sa vjerom u novorođenog
Hrista.
Svi običaji imaju smisao hrišćanskog
zajedništva, pa se smatra da se okupljeni oko badnjaka ljudi zagrijevaju ljubavlju
i slogom a njegovu svjetlost unose u mrak neznanja i praznoverja.
Uoči Božića slamom se posipa pod i domovi
se pretvaraju u vitlajemsku pećinu u kojoj je rođen Isus Hrist, koji je povijen
u slamu i kome su se najprije poklonili pastiri.
U seoskim kućama slama leži i po tri
dana dok se u gradovima u domove unosi svježanj slame koja se postavlja uz badnjak.
Postoji običaj da se kuće posipaju žitom
i niz drugih rituala kojima se daje hrišćanski smisao jer je Hrist došao da ljude
zbliži i nahrani i napoji svojom naukom i ljubavlju.
"Ko je gladan neka dođe meni ja
ću ga nahraniti, i ko je žedan neka dođe k meni da pije vode žive", zapisano
je u Jevanđeljima.
U pravoslavnim kućama Badnje veče je
porodični praznik kada se ukućani okupljaju oko posne trpeze.
Badnji dan i Badnje veče 6. januara slave
sve pravoslavne crkve i vjernici koji poštuju Julijanski kalendar – Ruska pravoslavna
crkva, Jerusalimska patrijaršija, Sveta Gora, starokalendarci u Grčkoj i egipatski
Kopti.
Sve ostale hrišćanske crkve, među kojima
i neke pravoslavne, Božić su proslavile prije 13 dana, poštujući novo računanje
vremena i Gregorijanski kalendar.
Rtrs/Frontal
