Predsjednik Udruženja Srba protje ranih iz Zapadne Slavonije Krsto Žarković rekao je da program obilježavanja počinje u 9.30 časova služenjem parastosa u crkvi Pokrova Presvete Bogorodice u Gradišci, u prisustvu episkopa slavonskog Jovana.
Nakon toga je predviđeno polaganje vijenaca na spomen ploču poginulim Srbima iz Zapadne Slavonije, koja se nalazi ispred crkve.Parastos-1
I ove godine planirano je tradicionalno spuštanje vijenaca i cvijeća sa mosta u rijeku Savu.
Žarković očekuje da će parastosu prisustvovati najviši zvaničnici iz Republike Srpske i srpski član Predsjedništva BiH Mladen Ivanić, kao i predstavnici Odbora za dijasporu Narodne skupštine Srbije.
Organizator obilježavanja egzodusa Srba iz Zapadne Slavonije su Udruženje Srba protjeranih iz zapadne Slavonije, Srpska pravoslavne crkva i opština Gradiška.
U operaciji “Bljesak”, 1. i 2. maja 1995. godine ubijeno je ili se vodi kao nestalo 283 Srba, od kojih 55 žena i 11 djece.
Prvog maja 1995. godine 16.000 pripadnika hrvatskih oružanih snaga napalo 15.000 žitelja Zapadne Slavonije sa oko 4.000 vojnika, koja je bila pod zaštitom UN.
Hrvatske vojne i policijske snage izvršile su agresiju na Zapadnu Slavoniju, kada je ova oblast bila zona pod zaštitom UN – takozvani sektor “Zapad”, a srpsko stanovništvo je zatečeno na spavanju.
Umjesto da spriječe agresiju, zaštitne snage UN, koje su na vrijeme upozorili hrvatski generali, povukle su se na bezbjedna mjesta.
Srbi Zapadne Slavonije krenunli su tada u egzodus spasavajući živote, a na putu prema “mostu spasa” preko rijeke Save, koji vodi u Republiku Srpsku, kolone srpskih izbjeglica sustizale su avionske bombe, maljutke iz helikoptera, topovske granate i snajperski meci.
Ranjenici su gaženi tenkovskim gusjenicama ili ubijani noževima.
Razbacani leševi, unakažena tijela žena, djece i starijih osoba, prevrnuti traktori, konjske zaprege i stvari – to su prizori koji su se 1. i 2. maja 1995. godine mogli vidjeti u naselju Nova Varoš u Hrvatskoj, kao i duž magistralnog puta Okučani-Stara Gradiška-Gradiška.
Uz sve to, hrvatska avijacija je raketirala srpske kolone izbjeglica.
Za zločine počinjene nad Srbima u Zapadnoj Slavoniji, koja je bila pod zaštitom UN, niko nije optužen ni pred Haškim tribunalom, niti pred hrvatskim sudovima.
Uprkos velikom broju dokaza, video-zapisa i izjava svjedoka Tužilaštvo Haškog tribunala nikada nije vodilo intenzivnu istragu o zločinima počinjenim nad Srbima u zapadnoj Slavoniji, iako je ta oblast, poput Srebrenice, bila pod direktnom zaštitom UN – “UNPA – sektor Zapad”.
O kakvoj je razmjeri zločina hrvatske vojske i policije nad Srbima u Zapadnoj Slavoniji riječ najbolje potvrđuje podatak da su tadašnji pripadnici argentinskog kontingenta UNPROFOR-a posvjedočili da su hrvatske snage cisternom ispirale krv sa asfalta na putu prema naselju Nova Varoš.
Da bi bili sklonjeni i zatrti svi tragovi i razmjeri ovog surovog zločina, taj put je kasnije presvučen novim slojem asfalta.
Zapadna Slavonija danas, 20 godina nakon “Bljeska”, uglavnom je pusta, bez većeg povratka Srba. Ono malo Srba što se vratilo uglavnom su starci koji žele da umru na rodnom ognjištu, dok su mlađi, uglavnom, izbjegli u Srbiju i Republiku Srpsku, gdje su zasnovali porodice i započeli novi život.
Ovom operacijom Hrvatska je dovršila etničko čišćenje u kojem je, počev od 1991. godine, iz Zapadne Slavonije protjerano oko 67.000 Srba, a vratilo se samo 1.500, uglavnom starijih ljudi.
Izvor: Srna
